Przepustnice WAFER do zabudowy między kołnierzami

Przepustnica WAFER jest montowana bezpośrednio między dwoma kołnierzami rurociągu. Zwarta zabudowa sprawdza się przede wszystkim jako element odcinający, a po potwierdzeniu charakterystyki konkretnego wykonania także jako element regulacyjny. Konfigurator Pneumatig obejmuje 13 średnic od DN32 do DN400. Wybór DN jest jednak dopiero początkiem: trzeba jeszcze uzgodnić kołnierze, maksymalną różnicę ciśnień, medium, temperaturę, materiały części zwilżanych oraz sposób uruchamiania.

W przepustnicy dysk obraca się o 90° między położeniem zamkniętym i otwartym. W pozycji otwartej pozostaje w świetle przepływu, a podczas ruchu może wychodzić poza obrys korpusu. Ta cecha wpływa zarówno na przepływ, jak i na montaż: wewnętrzna średnica kołnierza oraz rury musi zapewnić dyskowi swobodny ruch.

WAFER czy LUG — różnica dotyczy sposobu mocowania

Korpus WAFER centruje się między kołnierzami, a połączenie skręca śrubami lub szpilkami przechodzącymi przez oba kołnierze. Korpus LUG ma natomiast gwintowane ucha, do których po obu stronach dochodzą osobne elementy złączne. Dlatego wybór nie powinien wynikać tylko z dostępnej długości zabudowy. Trzeba uwzględnić sposób podparcia armatury, plan demontażu odcinka oraz wymagania serwisowe instalacji.

Jeżeli projekt wymaga właśnie korpusu z gwintowanymi uchami, przejdź do przepustnic typu LUG. Sama konstrukcja LUG nie potwierdza jeszcze dopuszczenia do pracy na końcu rurociągu. Takie zastosowanie wymaga jednoznacznej informacji dla konkretnego modelu, kierunku działania ciśnienia i dopuszczalnego Δp. Szersze porównanie z zasuwami nożowymi znajduje się w kategorii przepustnic WAFER, LUG i zasuw nożowych.

Jak dobrać DN i przygotować kołnierze?

DN oznacza średnicę nominalną, ale nie opisuje wszystkich wymiarów potrzebnych do montażu. Przed zamówieniem należy zestawić kartę wybranego wariantu z dokumentacją rurociągu: wzorcem i powierzchnią przylgi kołnierza, średnicą wewnętrzną rury, rozstawem otworów, długością zabudowy oraz miejscem na ruch dysku. Oznaczenie tej samej klasy kołnierzowej po obu stronach nie zwalnia z kontroli wymiarowej.

Przy montażu rurociąg powinien być współosiowy, a korpus wycentrowany. Przed końcowym dokręceniem elementów złącznych trzeba sprawdzić pełny ruch dysku bez kontaktu z kołnierzem, wykładziną lub ścianką rury. Kołnierze dokręca się równomiernie zgodnie z instrukcją właściwego zaworu i standardem instalacji. Nie należy z góry dodawać uszczelek ani przyjmować jednego momentu dokręcania dla całej kategorii, ponieważ rozwiązanie przylgi zależy od konstrukcji konkretnego wykonania.

PN10/16 nie jest wartością Δp dla każdych warunków

Nazwy wariantów w tej kategorii zawierają oznaczenie PN10/16. PN jest oznaczeniem nominalnym używanym przy doborze armatury i kołnierzy, lecz nie zastępuje dopuszczalnego ciśnienia roboczego zaworu w zadanej temperaturze. Nie określa również automatycznie maksymalnej różnicy ciśnień na zamkniętym dysku. Do doboru potrzebne są ciśnienie przed i za przepustnicą w najgorszym stanie pracy, możliwe uderzenia ciśnienia, temperatura oraz funkcja zaworu.

To rozróżnienie ma znaczenie przy doborze korpusu, dysku, uszczelnienia i napędu. Dwa układy o takim samym ciśnieniu zasilania mogą stawiać zaworowi inne wymagania, jeżeli różnią się ciśnieniem po stronie odpływu albo przepustnica ma zamykać się przy pełnym przepływie. Granicę należy potwierdzić dla wybranego DN i wykonania, zamiast przyjmować 16 bar dla całej oferty.

Medium, temperatura i materiały trzeba oceniać jako zestaw

W ofercie występują wykonania z korpusem z żeliwa sferoidalnego GJS-500-7, dyskiem CF8M i uszczelnieniem EPDM. Jest to użyteczna konfiguracja wyjściowa do analizy instalacji wodnych i części procesów cieczowych, ale nie stanowi deklaracji zgodności z każdym medium. Dla wybranej średnicy trzeba sprawdzić również materiał wału oraz wszystkie pozostałe części mające kontakt z medium; karty wariantów nie są pod tym względem jednakowe.

Ocena chemiczna powinna obejmować pełny skład i stężenie medium, temperaturę ciągłą i chwilową, sposób płukania lub mycia oraz czas kontaktu. Samo oznaczenie EPDM nie potwierdza odporności całego zaworu. W instalacjach z cieczą zawierającą cząstki stałe trzeba dodatkowo ocenić ryzyko osadzania i zużycia gniazda. Dla gazu, próżni, pary lub medium niebezpiecznego wymagane jest potwierdzenie właściwego wykonania i jego dokumentacji.

Odcinanie i regulacja przepływu wymagają innych danych

Dla funkcji odcinającej najważniejsze są dopuszczalne Δp przy zamknięciu, wymagana szczelność, liczba cykli i moment ruszenia po postoju. Dla regulacji samo ustawienie kąta dysku nie wystarcza. Potrzebna jest charakterystyka Kv lub Cv zależna od kąta, zakres wymaganych przepływów, spadek ciśnienia, prędkość medium oraz ocena kawitacji, hałasu i drgań. Bez tych danych nie można obiecać dokładnej ani stabilnej regulacji.

Przewymiarowana przepustnica może pracować głównie przy małym kącie otwarcia, co ogranicza użyteczny zakres regulacji. Rzeczywistą zależność przepływu od kąta należy ocenić z charakterystyką zaworu i instalacji. Z kolei duże Δp przy częściowym otwarciu zwiększa obciążenie dynamiczne dysku i wału. Jeśli zawór ma modulować, należy dobierać razem średnicę, punkt pracy i napęd, a nie traktować napędu jako dodatku wybranego dopiero po armaturze.

Napęd ręczny, pneumatyczny czy elektryczny?

Karty wariantów wskazują uruchamianie ręczne, pneumatyczne i elektryczne. Dostępność konkretnego zestawu trzeba jednak potwierdzić dla DN i wymaganej funkcji. Napędu nie dobiera się wyłącznie po średnicy. Potrzebny jest moment ruszenia, moment w ruchu i domknięcia przy maksymalnym Δp, częstotliwość cykli, wymagany czas przesterowania oraz warunki otoczenia.

Dla napędu pneumatycznego należy podać minimalne dostępne ciśnienie zasilania, działanie jednostronne albo dwustronne i wymagane położenie po zaniku powietrza. Dla napędu elektrycznego dochodzą napięcie, cykl pracy, czas obrotu, sygnał sterujący oraz stopień ochrony odpowiedni do miejsca montażu. Kołnierz montażowy ISO 5211 pomaga połączyć elementy mechanicznie, lecz sam nie potwierdza właściwego momentu ani kompletnej zgodności zestawu.

Dane potrzebne do potwierdzenia przepustnicy WAFER

• DN rurociągu, standard i wymiary obu kołnierzy oraz wewnętrzna średnica rury;
• medium, jego skład i stężenie, obecność cząstek oraz sposób mycia instalacji;
• temperatura robocza, minimalna i maksymalna oraz możliwe skoki temperatury;
• ciśnienie przed i za zaworem w stanach normalnych i awaryjnych, czyli rzeczywiste Δp;
• funkcja odcinająca albo regulacyjna, wymagany przepływ i oczekiwana szczelność;
• liczba cykli, czas przesterowania i pozycja wymagana po zaniku energii;
• rodzaj napędu, dostępne zasilanie oraz warunki środowiskowe w miejscu montażu.

Taki zestaw danych pozwala zawęzić konfigurator do właściwej średnicy i sprawdzić, czy materiały, uszczelnienie oraz napęd odpowiadają rzeczywistym warunkom instalacji. Ostateczne parametry należy potwierdzić na karcie wybranego wariantu; nazwa WAFER i oznaczenie PN10/16 nie zastępują tej kontroli.