Zawory krańcowe pneumatyczne

Zawór krańcowy przełącza drogi przepływu sprężonego powietrza po mechanicznym naciśnięciu rolki lub trzpienia. Pozwala powiązać sygnał pneumatyczny z położeniem ruchomego elementu maszyny. Przy doborze decydują funkcja 3/2 lub 5/2, sposób uruchamiania, powrót, parametry przepływowe oraz geometria montażu. W ofercie Pneumatig znajdziesz krańcówki YPC z rodzin YMV i RLV, w wykonaniach z rolką oraz uruchamianych wciskowo.

Funkcja 3/2 czy 5/2?

W zaworze 3/2 trzy przyłącza i dwa położenia umożliwiają przełączanie przewodu roboczego między zasilaniem a odpowietrzeniem, zgodnie ze schematem konkretnego wykonania. Taka funkcja jest przydatna przy wytwarzaniu pneumatycznego sygnału położenia. Zawór 5/2 ma pięć przyłączy i dwa położenia: przełącza dwa przewody robocze, zasilając jeden i odpowietrzając drugi. Może więc realizować inną funkcję w obwodzie, mimo podobnej obudowy i tego samego rodzaju rolki.

Nie zamieniaj 3/2 na 5/2 wyłącznie na podstawie gwintu. Sprawdź symbol pneumatyczny, połączenia w położeniu spoczynkowym i po naciśnięciu oraz sposób powrotu. Przy zaworze ze sprężyną znaczenie ma także to, co dzieje się po odsunięciu elementu naciskającego. Sygnał potrzebny tylko podczas kontaktu z rolką nie jest tym samym wymaganiem co podtrzymanie stanu po przejeździe elementu.

Jeżeli krańcówka ma jedynie sterować większym rozdzielaczem, dobierz ją do jego wejścia pilotowego. Sprawdź wymagane ciśnienie sygnału, jego odpowietrzanie i przebieg cyklu. W takim układzie przepływ zasilający siłownik przechodzi przez osobny zawór sterowany pneumatycznie. Parametry krańcówki i stopnia wykonawczego należy rozpatrywać osobno.

Rolka, trzpień i miejsce przełączenia

Rolka współpracuje z elementem naciskającym podczas jego ruchu, natomiast wykonanie wciskowe wymaga odpowiedniego naciśnięcia trzpienia. Wybór zależy od dostępnego miejsca, toru ruchu i sposobu przekazania siły. W dokumentacji rodziny występują różne wykonania napędów; podobna nazwa „zawór rolkowy” nie określa jeszcze kierunku działania ani wymaganego przemieszczenia.

Przed wykonaniem uchwytu porównaj rysunek wymiarowy z zabudową maszyny. Liczą się rozstaw otworów, położenie rolki względem korpusu, skok potrzebny do przełączenia i dostępna przestrzeń po naciśnięciu. Ustawienie powinno zapewniać pewne uruchomienie oraz zwolnienie napędu w przewidzianym cyklu, bez przekraczania dopuszczalnego ruchu. Sam fakt, że rolka dotyka krzywki, nie potwierdza jeszcze prawidłowego przełączenia.

Przykłady zaworów YPC w ofercie Pneumatig

YPC-RLV260-1RP jest zaworem 3/2 z rolką i powrotem sprężynowym, z przyłączem G 1/8 oraz korpusem o szerokości 18 mm. Karta tego modelu podaje zakres ciśnienia 0–8 bar, temperaturę 5–60°C i przepływ 650 l/min przy 5 bar. To konkretny punkt wyjścia do doboru krańcówki 3/2, po sprawdzeniu schematu oraz wymiarów montażowych.

YPC-RLV210-1RP ma funkcję 5/2, rolkę, powrót sprężynowy i przyłącze G 1/8. Jego szerokość wynosi 18 mm, a karta podaje 650 l/min przy 5 bar, zakres 0–8 bar oraz 5–60°C. Wspólne wartości z RLV260-1RP nie oznaczają zamienności: różnica funkcji zmienia sposób podłączenia i sterowania obwodem.

Innym wykonaniem 3/2 jest YPC-YMV310-1RP, również z rolką, sprężyną i G 1/8. Dla tego SKU karta wskazuje szerokość 21 mm, przepływ 500 l/min przy 5 bar, ciśnienie 0–8 bar oraz temperaturę 5–60°C. Różnica gabarytów i przepływu wymaga uwzględnienia przy wymianie; sama zgodność funkcji i gwintu nie wystarcza do zatwierdzenia zamiany.

Ciśnienie i przepływ w rzeczywistym obwodzie

Podane zakresy dotyczą wymienionych modeli, a nie każdej krańcówki pneumatycznej. Wartość przepływu przy 5 bar służy do opisu produktu w określonym punkcie pracy. Nie oznacza, że taki sam strumień będzie dostępny za dowolnym przewodem, złączką i odbiornikiem. Przy porównywaniu elementów uwzględniaj warunki pomiaru, spadek ciśnienia oraz wymagania całego toru pneumatycznego.

Dolna granica ciśnienia zaworu nie jest automatycznie minimalnym ciśnieniem działania całej maszyny. Odbiornik sygnału, siłownik i obciążenie mogą stawiać dodatkowe wymagania. Podobnie zakres temperatury należy sprawdzić dla konkretnego modelu i rzeczywistego otoczenia, a wymagania dotyczące przygotowania powietrza oraz smarowania ustalić z dokumentacji zastosowanego wykonania.

Wymiana i sprawdzenie po montażu

Przy wymianie zachowaj pełny symbol dotychczasowego zaworu, oznaczenia przyłączy i informacje o jego funkcji. Porównaj nowy element ze schematem maszyny oraz rysunkiem starej części. Po montażu sprawdź przełączenie przy najeździe, zachowanie podczas utrzymywania nacisku i powrót po zwolnieniu. Próba powinna obejmować rzeczywisty kierunek ruchu oraz oba stany sygnału, nie tylko ręczne naciśnięcie rolki poza maszyną.

Krańcówka przekazuje informację o kontakcie mechanicznym. Nie stanowi sama w sobie potwierdzenia poprawności całej sekwencji ani funkcji bezpieczeństwa. Zastosowanie w obwodzie ochronnym wymaga oceny tego obwodu i właściwej dokumentacji. Brak cewki elektrycznej również nie przesądza o dopuszczeniu zaworu do strefy zagrożonej wybuchem.

Do zapytania do Pneumatig podaj funkcję zaworu, pełny symbol, gwint, ciśnienie pracy, wymagany sposób uruchamiania i zdjęcie zabudowy lub rysunek z wymiarami. Dopisz, czy krańcówka wytwarza sygnał dla rozdzielacza, czy bezpośrednio przełącza przewody odbiornika. Jeżeli potrzebujesz innego sposobu sterowania, porównaj pozostałe zawory mechaniczne i ręczne.