Siłowniki nierdzewne ISO 15552 serii C-Y są napędami pneumatycznymi dwustronnego działania do ruchu liniowego. Bieżący konfigurator Pneumatig pozwala wybrać średnicę tłoka 32, 40, 50, 63, 80, 100 albo 125 mm i wpisać potrzebny skok. Bazowe warianty o skoku 10 mm mają korpus i pokrywy ze stali nierdzewnej, uszczelnienia Viton oraz amortyzację pneumatyczną. Każdą konfigurację trzeba jednak ocenić jako osobne wykonanie, zwłaszcza gdy o wyborze decydują chemia procesu, warunki mycia lub wymagania branżowe.

Seria C-Y jest przeznaczona do aplikacji, w których standard wymiarowy ISO 15552 ma ułatwić zabudowę, a stal nierdzewna na zewnętrznych elementach wskazanych w karcie jest potrzebna ze względu na otoczenie. Określenie „nierdzewny” nie oznacza automatycznie konstrukcji higienicznej ani odporności na każdy środek chemiczny. Przed zamówieniem trzeba połączyć dobór mechaniczny z oceną materiałową konkretnego wariantu.

Jak skonfigurować siłownik C-Y?

Najpierw dobierz średnicę tłoka do wymaganej siły, a następnie wpisz skok w milimetrach. Średnica wpływa na pole czynne, gabaryty, przyłącze i dobór mocowania. Skok określa drogę ruchu, ale wraz z jego wzrostem trzeba sprawdzić długość zabudowy, prowadzenie obciążenia, wyboczenie tłoczyska, czas cyklu i energię przy końcu ruchu. Sam fakt, że konfigurator przyjmuje wartość, nie zastępuje weryfikacji rysunku i warunków pracy wygenerowanego produktu.

W bazowych wariantach C-Y o skoku 10 mm średnice są powiązane z następującymi przyłączami:

• Ø32 mm — G 1/8″;
• Ø40 i Ø50 mm — G 1/4″;
• Ø63 i Ø80 mm — G 3/8″;
• Ø100 i Ø125 mm — G 1/2″.

Te warianty bazowe mają w kartach zakres ciśnienia 1–10 bar i temperaturę od −10 do 70°C. Wartości należy potwierdzić na karcie wybranego symbolu, bez przenoszenia ich na wykonanie specjalne albo inne uszczelnienie.

Co oznacza ISO 15552 przy wymianie siłownika?

ISO 15552 definiuje metryczną serię podstawowych wymiarów, wymiarów montażowych i wymiarów akcesoriów potrzebnych do wymienności siłowników z odłączanymi mocowaniami. Norma obejmuje szerszy zakres średnic niż konfigurator C-Y. Nie wynika z tego, że Pneumatig oferuje każdą średnicę normową ani że dwa siłowniki o tej samej średnicy tłoka i tym samym skoku są identyczne funkcjonalnie.

Przy doborze zamiennika porównaj rysunki wymiarowe, długość całkowitą, położenie przyłączy, gwint i zakończenie tłoczyska, sposób amortyzacji, miejsce regulacji oraz współpracę z czujnikami. Mocowanie powinno odpowiadać średnicy i geometrii dokładnego wykonania. Dostępne mocowania i akcesoria do siłowników dobieraj po wymiarach, gwincie i dopuszczalnym obciążeniu, a nie wyłącznie po nazwie normy.

Średnica, siła i prowadzenie obciążenia

Dla ruchu wysuwającego teoretyczna siła zależy od ciśnienia przy siłowniku i pełnego pola tłoka. Przy powrocie pole czynne jest pomniejszone o przekrój tłoczyska, dlatego przy tym samym ciśnieniu dostępna siła jest mniejsza. Do obliczenia siły powrotu potrzebna jest średnica tłoczyska z dokumentacji wybranego wykonania; nie można jej zastąpić średnicą gwintu na końcu pręta. W obliczeniu użytkowym uwzględnij tarcie, przeciwciśnienie, spadki ciśnienia, przyspieszanie masy, zmianę obciążenia w cyklu i wymagany zapas.

Siłownik powinien przenosić przede wszystkim obciążenie osiowe. Nie należy wykorzystywać tłoczyska jako prowadnicy zespołu roboczego. Siły poprzeczne i momenty przyspieszają zużycie tulei prowadzącej oraz uszczelnień, dlatego powinny zostać przejęte przez zewnętrzną prowadnicę. Przy długim skoku i ściskaniu trzeba sprawdzić wyboczenie, a w osi pionowej także zachowanie obciążenia po zaniku ciśnienia i potrzebę osobnego zabezpieczenia.

Stal nierdzewna nie jest uniwersalną deklaracją odporności

Odporność korozyjna stali nierdzewnej zależy od jej dokładnego gatunku oraz środowiska: rodzaju i stężenia substancji, pH, temperatury, czasu kontaktu, zawartości chlorków, jakości powierzchni, szczelin konstrukcyjnych i sposobu utrzymania. Aktualne karty C-Y potwierdzają stal nierdzewną dla korpusu i pokryw, ale nie identyfikują publicznie gatunku tych elementów. Nie ma więc podstaw, aby z samej nazwy kategorii wnioskować o zgodności z konkretnym detergentem, solanką, kwasem albo atmosferą procesową.

Przy częstym myciu podaj skład środka, stężenie, temperaturę, czas kontaktu, sposób płukania i suszenia. Trzeba sprawdzić nie tylko korpus, lecz także pokrywy, tłoczysko, łączniki, uszczelnienia, smar i osprzęt znajdujący się w tej samej strefie. Uszczelnienie opisane w kartach jako Viton również wymaga oceny dla konkretnego medium i temperatury. Stal nierdzewna oraz uszczelnienie Viton nie stanowią samodzielnie potwierdzenia dopuszczenia do kontaktu z żywnością, wykonania higienicznego, CIP/SIP, cleanroom ani zgodności farmaceutycznej.

Sterowanie, prędkość i amortyzacja

Siłownik C-Y dwustronnego działania wymaga naprzemiennego zasilania obu komór, zwykle przez właściwie dobrany zawór rozdzielający. Prędkość zależy od przepływu całego toru: zaworu, złączek, przewodów, dławików i przyłączy siłownika. Dobór tylko według gwintu może dać układ zbyt wolny albo z nadmiernymi spadkami ciśnienia. Regulację ruchu wykonuje się dla obu kierunków, z uwzględnieniem obciążenia i przeciwciśnienia po stronie odpowietrzanej.

W wariancie z regulowaną amortyzacją pneumatyczną ustawienie dobiera się po montażu. Zadaniem amortyzacji jest ograniczenie uderzenia tłoka w końcu skoku, ale zdolność pochłaniania energii zależy od średnicy, masy, prędkości i ciśnienia. Jeżeli energia ruchomego zespołu przekracza możliwości amortyzacji danego wariantu, potrzebny jest odpowiedni zewnętrzny ogranicznik lub amortyzator. Amortyzacja nie służy do prowadzenia obciążenia ani do bezpiecznego podtrzymywania osi pionowej.

Kiedy wybrać inną rodzinę siłowników?

Jeżeli środowisko nie wymaga nierdzewnego korpusu i pokryw, porównaj standardowe siłowniki profilowe ISO 15552. Gdy głównym problemem są siły boczne, momenty lub obrót tłoczyska, rozważ napęd z prowadzeniem dobranym do obciążenia. Przy bardzo ograniczonej długości zabudowy albo długim skoku bardziej odpowiednia może być inna konstrukcja. Przegląd rodzin i zasad doboru znajdziesz w kategorii siłowników pneumatycznych.

Dane potrzebne przed zamówieniem

• wymagana siła przy wysuwie i powrocie oraz ciśnienie dostępne podczas ruchu;
• średnica tłoka, skok, częstotliwość cyklu, wymagana prędkość i pozycja montażu;
• masa ruchoma, kierunek obciążenia, siły boczne, momenty i sposób prowadzenia;
• wymiary zabudowy, mocowania, gwint tłoczyska, przyłącza i czujniki;
• temperatura otoczenia i medium, jakość sprężonego powietrza oraz sposób smarowania;
• substancje chemiczne, stężenia, chlorki, procedura mycia i czas kontaktu;
• wymagane deklaracje lub dopuszczenia dla procesu i dokładnego miejsca montażu.

W konfiguratorze wybierz średnicę i wpisz skok, a następnie zapisz wygenerowany symbol. Przy doborze zamiennika dołącz pełne oznaczenie starego siłownika i jego rysunek. Dla pracy w środowisku korozyjnym lub mytym przekaż również opis chemii procesu. Pozwoli to zweryfikować wariant C-Y bez opierania decyzji wyłącznie na oznaczeniu ISO 15552 lub słowie „nierdzewny”.