Zawory kulowe ręczne służą do otwierania i odcinania przepływu w instalacji. W tej kategorii Pneumatig wybierzesz zawory serii ZKA z przyłączami G 1/8, G 1/4, G 3/8 oraz G 1/2, w wykonaniu WW lub WZ. Przy doborze ustal rozmiar i rodzaj obu końców, medium, warunki ciśnienia i temperatury oraz wymagany przepływ. Samo dopasowanie gwintu nie rozstrzyga o przydatności zaworu do danego obwodu.

WW czy WZ — dopasuj obie strony zaworu

WW oznacza dwa przyłącza z gwintem wewnętrznym. Taką konstrukcję ma zawór SZ-ZKA-02WW z dwoma gwintami G 1/4. Po obu stronach połączenia potrzebne są odpowiednie końcówki zewnętrzne. Jest to punkt wyjścia do doboru, gdy zawór ma znajdować się pomiędzy dwoma elementami zakończonymi gwintem zewnętrznym.

WZ oznacza jeden gwint wewnętrzny i jeden zewnętrzny. Przykładem jest zawór SZ-ZKA-02WZ G 1/4. Jego zewnętrzny koniec można uwzględnić przy połączeniu z odpowiednim gniazdem wewnętrznym urządzenia, a drugi port połączyć z dobraną końcówką. Przed zakupem sprawdź pełne oznaczenie portu urządzenia i sposób jego uszczelnienia; zapis „1/4 cala” bez standardu gwintu nie wystarcza.

Konfigurator pozwala wybierać te dwa układy przyłączy w każdym z czterech wymienionych rozmiarów. Nie traktuj WW i WZ jako oznaczeń kierunku przepływu ani funkcji odpowietrzania. Opisują one wykonanie gwintów. Przy wymianie dotychczasowego zaworu zapisz osobno lewy i prawy koniec połączenia, zamiast dobierać część wyłącznie według podobnego wyglądu korpusu.

Rozmiar gwintu a przelot i zapotrzebowanie na powietrze

Oznaczenie G 1/4 dotyczy przyłącza, a nie średnicy otworu w kuli. Średnicę przelotu lub wielkość nominalną DN trzeba sprawdzić oddzielnie w danych wybranego wykonania. Nie należy też utożsamiać rozmiaru gwintu ze średnicą przewodu, który będzie doprowadzał powietrze do zaworu. Do połączenia z przewodem potrzebna jest złączka odpowiadająca obu stronom tego połączenia.

Przy większym poborze powietrza istotny jest spadek ciśnienia na zaworze. Do oceny potrzebujesz charakterystyki przepływowej albo współczynnika przepływu oraz warunków pracy układu. Bez tych danych nie można przypisać zaworowi określonej wydajności tylko na podstawie gwintu. Dobór do narzędzia pobierającego powietrze ciągle może wymagać innych danych niż dobór do rzadko uruchamianego odbiornika.

Zawór odcinający dobieraj do pracy w położeniach otwartym i zamkniętym. Częściowe przymknięcie nie zastępuje doboru elementu do regulacji przepływu. Jeżeli celem jest nastawianie prędkości siłownika lub kontrola ilości powietrza, potrzebny jest zawór przeznaczony do takiej funkcji, z odpowiednią charakterystyką i układem przepływu.

Ciśnienie, temperatura i medium — przykład konkretnego ZKA

Karta SZ-ZKA-02WZ podaje maksymalne ciśnienie 20 bar i zakres temperatur od −20 do +80°C. Wymienia sprężone powietrze, gazy obojętne oraz wodę. Są to dane tego modelu; nie stanowią potwierdzenia pracy z parą wodną, gazem palnym ani dowolnym olejem. Dopuszczenie do określonego medium i ewentualne wymagania branżowe trzeba odnosić do konkretnego zastosowania.

Dla SZ-ZKA-02WZ wskazano korpus z mosiądzu chromowanego, uszczelnienie kuli PTFE i O-ring NBR 70. Samo występowanie PTFE nie oznacza, że wszystkie uszczelnienia zaworu są wykonane z tego materiału. Przy ocenie zgodności z medium uwzględnia się cały zestaw materiałów mających z nim kontakt, a nie tylko korpus lub jedno uszczelnienie.

Podane osobno granice ciśnienia i temperatury nie dowodzą dopuszczenia 20 bar przy +80°C. Dla pracy blisko wartości granicznych potrzebne jest potwierdzenie dopuszczalnej kombinacji obu parametrów dla danego wykonania. Do zapytania podaj temperaturę medium i otoczenia oraz najwyższe przewidywane ciśnienie, zamiast ograniczać się do typowego ciśnienia roboczego.

Odcięcie dopływu nie oznacza odprężenia obwodu

Zamknięcie drogi zasilania może pozostawić sprężone powietrze w przewodzie lub odbiorniku za zaworem. Ręcznego zaworu odcinającego nie należy więc traktować jako potwierdzenia braku ciśnienia w całym układzie. Odprężanie wymaga przewidzianej do tego drogi odpływu i oceny schematu instalacji. Nie wynika ono z oznaczenia WW albo WZ.

Jeśli aplikacja wymaga również blokady położenia, kontrolowanego odpowietrzania lub określonej funkcji bezpieczeństwa, sprawdź te cechy jako osobne wymagania. Karty prezentowanych ZKA nie potwierdzają ich samą nazwą „zawór kulowy”. Dostęp do ręcznej dźwigni i miejsce na jej ruch trzeba uwzględnić już przy planowaniu zabudowy.

Co przygotować przed wyborem wariantu

Wybierz w konfiguratorze przyłącze oraz WW lub WZ, a następnie sprawdź kartę odpowiadającą otrzymanemu kodowi. Zapisz medium, ciśnienie, temperaturę, wymagany przepływ i układ sąsiednich elementów. Przy zastępowaniu istniejącej części przydatne są jej kod oraz zdjęcie obu przyłączy. Jeśli zawór ma współpracować z przewodem, dalszy wybór odpowiedniej rodziny znajdziesz w kategorii złączy pneumatycznych. Gwint zaworu i mocowanie przewodu dobiera się oddzielnie, z uwzględnieniem warunków pracy całego połączenia.