Szybkozłącza TYP21 DN5 — dobór gniazda i wtyku

Szybkozłącza TYP21 DN5 pozwalają rozłączać przewód lub odbiornik sprężonego powietrza bez każdorazowego odkręcania połączenia gwintowego. Są przydatne w niewielkich obwodach i na stanowiskach, gdzie znaczenie mają gabaryty połączenia oraz częste odłączanie wyposażenia. W Pneumatig dobierzesz osobno gniazda szybkozłączek TYP21 i wtyki i końcówki TYP21, z przyłączami gwintowanymi albo do przewodu.

Podstawą doboru jest zgodny profil obu połówek. Dopiero potem wybiera się ich przyłącza do instalacji, warunki pracy i potrzebny przepływ. Małe gabaryty nie oznaczają, że złącze zapewni odpowiedni przepływ dla każdego narzędzia pneumatycznego. Przed zakupem uwzględnij zapotrzebowanie odbiornika oraz przewód, który ma go zasilać.

Jak rozpoznać TYP21 i co oznacza DN5?

TYP21 określa rodzinę profilu szybkozłącza, a DN5 jest jego oznaczeniem średnicy nominalnej. Nie oznacza gwintu 5 mm, węża o średnicy 5 mm ani obowiązku uzyskania takiego wyniku przy pomiarze zewnętrznej powierzchni wtyku. Wtyk ma ukształtowaną część wsuwaną i miejsce współpracujące z blokadą gniazda. Cały ten profil musi odpowiadać drugiej połówce.

Przy wymianie nieoznaczonego elementu sprawdź oznaczenia korpusu i dokumentację urządzenia. Jeżeli ich brakuje, porównaj wymiary oraz kształt części wsuwanej z rysunkiem właściwego wykonania: średnice, długości stopni i położenie rowka. Zdjęcie z boku wraz z wymiarami pomoże ustalić profil. Samo częściowe wsunięcie końcówki do gniazda nie potwierdza zgodności; nie należy dopasowywać jej siłą.

Wersje specjalne, np. kodowane, z dodatkowymi zaworami lub innym mechanizmem rozłączania, wymagają odrębnego sprawdzenia. Dlatego informacja „DN5” jest początkiem identyfikacji, a nie wystarczającym potwierdzeniem zamienności wszystkich małych szybkozłączy.

Gniazdo, wtyk i przyłącze — przykład doboru

Gniazdo przyjmuje wtyk i utrzymuje go w położeniu połączonym. Drugi koniec każdej połówki służy do zamocowania w urządzeniu albo na przewodzie. Gwint wewnętrzny nie zmienia wtyku w gniazdo szybkozłącza, podobnie jak gwint zewnętrzny nie czyni gniazda wtykiem.

Przykład z oferty	Co opisują jego oznaczenia?
SZ-F21-01Z	Gniazdo TYP21 DN5, gwint zewnętrzny G1/8
SZ-M21-02W	Wtyk TYP21 DN5, gwint wewnętrzny G1/4
SZ-F21-6X4-SK	Gniazdo TYP21 DN5, przyłącze skręcane do przewodu 6 × 4 mm

Gniazdo z gwintem G1/8 i wtyk z gwintem G1/4 mogą należeć do tej samej rodziny rozłącznego połączenia. Te gwinty nie są ze sobą skręcane — każdy mocuje swoją połówkę do innego elementu instalacji. Nadal trzeba sprawdzić wykonanie obu połówek i warunki pracy całego zestawu.

Przy modelu skręcanym 6 × 4 mm chodzi o przewód o średnicy zewnętrznej 6 mm i wewnętrznej 4 mm. Nie jest to to samo co króciec na wąż oznaczony pojedynczą średnicą. Konstrukcję mocowania przewodu, jego materiał i wymagane zabezpieczenie dobieraj zgodnie z kartą konkretnej końcówki. Gołego przewodu nie wkłada się do rozłącznego gniazda przeznaczonego dla profilowanego wtyku.

TYP21 a TYP26: profil i przepływ zamiast samego gwintu

Szybkozłącza TYP26 DN7,2 tworzą inną rodzinę niż TYP21 DN5. Nie należy kupować ich jako pasującej drugiej połówki tylko dlatego, że oba produkty mają gwint G1/4. Zmiana rodziny w obwodzie wymaga dobrania zgodnego gniazda i wtyku oraz sprawdzenia przyłączy i dostępnego miejsca.

Większy DN nie oznacza automatycznie wyższego dopuszczalnego ciśnienia. Przy ocenie wydajności porównuj charakterystyki przepływu dla konkretnego wykonania: przy tym samym medium, ciśnieniu wejściowym, spadku ciśnienia i warunkach odniesienia objętości. Liczba w l/min bez tych informacji nie rozstrzyga, które połączenie lepiej zasili odbiornik. Większy gwint na korpusie również nie jest dowodem większego przelotu wewnątrz gniazda.

Ciśnienie, temperatura i materiał konkretnego modelu

Karta gniazda SZ-F21-01Z podaje mosiądz OT58, ciśnienie robocze 0–35 bar oraz temperaturę od 0 do +80°C. Są to dane tego produktu. Nie wyznaczają parametrów dowolnego wtyku, uszczelnienia ani przewodu dołączonego do niego. Dopuszczalne warunki zestawu muszą uwzględniać każdy element oraz rzeczywistą temperaturę i maksymalne ciśnienie instalacji.

Osobno potwierdza się zgodność z medium i otoczeniem. Przeznaczenie do sprężonego powietrza nie jest potwierdzeniem zastosowania w hydraulice siłowej, z chemikaliami, w instalacji gazu palnego lub w kontakcie z żywnością. Materiał korpusu nie opisuje wszystkich części ani uszczelek. Także możliwość rozłączania pod ciśnieniem wymaga potwierdzenia dla danego wykonania — jego ciśnienie robocze nie jest automatycznie dopuszczalnym ciśnieniem rozłączania.

Łączenie, odcięcie i kontrola złącza

Łącz czysty, nieuszkodzony wtyk z właściwym gniazdem, zgodnie z instrukcją obsługi mechanizmu. Wtyk musi wejść do położenia pełnego zablokowania. Zależnie od konstrukcji połączenie wykonuje się przez wsunięcie wtyku albo z jednoczesnym przestawieniem tulei. Nie zakładaj identycznej obsługi wszystkich odmian.

Odcięcie dopływu w gnieździe po wyjęciu wtyku nie musi usuwać ciśnienia po stronie przewodu. Złącze z dwustronnym odcięciem może zatrzymać je także w odłączonym odbiorniku. Przed pracami montażowymi odłącz zasilanie, rozpręż właściwy odcinek i zabezpiecz urządzenie przed ruchem. Przy rozłączaniu kontroluj wtyk i przewód; jeżeli potrzebujesz odpowietrzania przed zwolnieniem blokady, dobierz złącze z potwierdzoną taką funkcją.

Sprawdzaj stan profilu, blokady i przyłącza przewodu. Nieszczelność, uszkodzenie lub niepewne ryglowanie wymagają wyłączenia elementu z użytkowania i oceny przyczyny. Chroń rozłączone połówki przed brudem i nie obciążaj złącza naprężonym przewodem. Sposób naprawy oraz dobór uszczelek wynikają z dokumentacji konkretnego wykonania.

Jeśli dobierasz również sposób stałego połączenia przewodu, przejdź do rodzin złączy pneumatycznych. Do zapytania w Pneumatig dołącz profil lub zdjęcie z wymiarami wtyku, rodzaj przyłącza, wymiar przewodu, medium, ciśnienie, temperaturę i pobór powietrza. Pneumatig jako dystrybutor pneumatyki w Polsce pomaga dobrać obie połówki i warunki ich współpracy.