Manometry do sprężonego powietrza i instalacji ciśnieniowych

Manometr do instalacji pneumatycznej dobiera się do rodzaju ciśnienia, zakresu obciążeń i wymaganej dokładności wskazania. W punkcie pomiarowym trzeba określić ciśnienie robocze, pulsacje, możliwe przeciążenie oraz temperaturę medium i otoczenia. Oferta Pneumatig obejmuje manometry standardowe i z wypełnieniem glicerynowym, wakuometry, manowakuometry, czujniki ciśnienia oraz przyłącza montażowe. Przy diagnostyce zasilania maszyny istotne jest również położenie punktu pomiarowego względem regulatora, filtra i pracującego odbiornika.

Jaki rodzaj przyrządu wybrać?

Typowy manometr do pneumatyki pokazuje ciśnienie względem otaczającej atmosfery. Po odpowietrzeniu instalacji wskazuje więc w przybliżeniu zero. Nie jest to barometr do pomiarów meteorologicznych. Jeżeli dokumentacja procesu wymaga ciśnienia absolutnego, trzeba dobrać przyrząd mierzący względem próżni; sama skala w barach nie określa punktu odniesienia.

Wakuometr i manowakuometr nie są zamienne tylko dlatego, że oba mogą mieć ujemną część skali. Przy kontroli samego podciśnienia niepotrzebny dodatni zakres może utrudniać odczyt interesującego fragmentu. Z kolei urządzenie pracujące naprzemiennie przy podciśnieniu i nadciśnieniu wymaga sprawdzenia obu granic, również podczas zmiany fazy cyklu.

Jak dobrać zakres manometru do kompresora?

Sprawdź ciśnienie podczas normalnej pracy, najwyższą możliwą wartość oraz charakter zmian. Ostatnia liczba na tarczy nie oznacza automatycznie dopuszczalnego ciśnienia ciągłego. Producent może określać osobne warunki dla obciążenia stałego, zmiennego i chwilowego przeciążenia. Zakres wybiera się z uwzględnieniem tych ograniczeń, a nie wyłącznie ciśnienia ustawionego na reduktorze.

Przykładowo, odczyt około 6 bar nie wystarcza, aby bez dalszych danych zatwierdzić manometr 0–10 bar. Trzeba ustalić, czy mierzymy za reduktorem, czy na zbiorniku, jakie są maksima i czy pojawiają się pulsacje. Z kolei bardzo szeroka skala może niepotrzebnie zmniejszyć czytelność niewielkich zmian ciśnienia roboczego. Dobór zapasu i rozdzielczości powinien odpowiadać rzeczywistemu zadaniu pomiarowemu.

Co oznacza klasa dokładności manometru?

W manometrze wskazówkowym klasa dokładności określa dopuszczalny błąd jako procent rozpiętości zakresu pomiarowego, w warunkach odniesienia podanych dla przyrządu. Nie należy liczyć tego procentu od aktualnego wskazania. Przykład obliczeniowy: dla skali 0–10 bar i klasy 1,6 otrzymujemy 10 × 1,6% = 0,16 bar. Nie jest to deklaracja parametrów wszystkich manometrów 10 bar w tej kategorii.

Ten przykład wyjaśnia również, dlaczego przewymiarowanie zakresu może pogorszyć użyteczność pomiaru. Przy tej samej klasie skala 0–25 bar oznaczałaby 0,4 bar dopuszczalnego błędu w warunkach odniesienia. Większa tarcza ułatwia odczyt, ale sama jej średnica nie potwierdza lepszej klasy. Przy wymagającym pomiarze sprawdź też warunki temperatury, pozycję montażu i potrzebę wzorcowania.

Rozpiętość zakresu, błąd wskazania i ocena spadku ciśnienia

Rozpiętość to różnica górnej i dolnej granicy skali. Dla manowakuometru −1 do +3 bar wynosi 4 bar, a nie 3 bar. Jeżeli konkretny przyrząd ma klasę 1,6 odnoszoną do całej rozpiętości, odpowiada to granicy błędu ±0,064 bar w warunkach odniesienia. Ten rachunek nie określa klasy produktów z kategorii ani błędu w dowolnej temperaturze.

Przy porównywaniu dwóch manometrów trzeba uwzględnić błędy obu przyrządów. Dwa wskazania ze skal 0–10 bar i klasy 1,6 mogą różnić się nawet o 0,32 bar przy tym samym rzeczywistym ciśnieniu, gdy błędy mają przeciwne znaki. Dlatego różnica odczytów 0,1 bar przed i za filtrem nie musi być wiarygodnym pomiarem jego straty ciśnienia. Do oceny małych różnic potrzebny jest odpowiednio dokładny tor pomiarowy, np. dobrany pomiar różnicowy, oraz wspólne warunki porównania.

Czy manometr glicerynowy jest dokładniejszy?

Wypełnienie obudowy cieczą ogranicza drgania mechanizmu i wskazówki, dzięki czemu odczyt w trudniejszych warunkach jest stabilniejszy. Gliceryna nie zastępuje jednak doboru klasy dokładności ani właściwego zakresu. Manometr suchy i glicerynowy o tej samej klasie nie stają się przyrządami różnych klas tylko z powodu wypełnienia.

Jeśli wskazówka intensywnie drga, ustal źródło zjawiska: mogą to być wibracje przenoszone przez konstrukcję albo pulsacje ciśnienia w medium. Samo wypełnienie obudowy nie daje zgody na przekraczanie dopuszczalnych obciążeń. Dobór sposobu tłumienia lub oddalenia punktu pomiarowego wymaga uwzględnienia reakcji przyrządu — zbyt silne tłumienie może utrudnić obserwację szybkich zmian.

W manometrze z rurką Bourdona elementem pomiarowym jest odkształcająca się pod wpływem ciśnienia rurka sprężysta, połączona z mechanizmem wskazówkowym. Ciecz wypełniająca obudowę tłumi ruch mechanizmu; nie stanowi słupa cieczy wyznaczającego ciśnienie. Jeśli trzeba rejestrować krótkie udary, sprawdź pasmo i częstotliwość próbkowania właściwego przetwornika. Stabilna wskazówka przyrządu tłumionego nie wyklucza występowania szybkich pików ciśnienia.

Przyłącze tylne, dolne i średnica tarczy

Przed zamówieniem porównaj miejsce gwintu względem tarczy, dostępną przestrzeń i kierunek odczytu. Przyłącze tylne wychodzi z tyłu obudowy, a dolne znajduje się pod tarczą. Wymiana między tymi wykonaniami może wymagać innego mocowania lub poprowadzenia przewodu. Sprawdź również pełne oznaczenie gwintu i sposób uszczelnienia; sam zapis „1/4 cala” nie opisuje całego połączenia.

Przykładem wykonania do lokalnego odczytu za regulatorem jest manometr MAN-02: tarcza 50 mm, zakres 0–10 bar i tylne przyłącze 1/4″. Karta tego modelu nie określa klasy dokładności, dlatego nie przypisuj mu klasy 1,6 z powyższego przykładu obliczeniowego. Te parametry pomagają wstępnie dobrać rozmiar, lecz nie potwierdzają dopasowania do każdego reduktora z podobnym otworem. Elementy potrzebne do zabudowy można sprawdzić w kategorii akcesoriów do manometrów.

Medium, temperatura i miejsce pomiaru

Zgodność chemiczną oceniaj na podstawie części stykających się z medium, a nie wyłącznie materiału zewnętrznej obudowy. Stalowa obudowa nie dowodzi, że przyrząd nadaje się do każdej cieczy, gazu lub środowiska korozyjnego. Oddzielnie sprawdź temperaturę medium i otoczenia oraz wymagania dotyczące uszczelnienia. Warunki konkretnego modelu mają pierwszeństwo przed ogólną nazwą rodziny.

Ciśnienie na zbiorniku sprężarki i ciśnienie przy pracującym narzędziu mogą się różnić przez straty w przewodach i armaturze. Dlatego porównanie odczytów ma sens przy określonym poborze powietrza. Manometr za reduktorem pokazuje warunki w tym miejscu; nie potwierdza automatycznie ciśnienia na końcu długiego węża.

Aby ułatwić wybór, przygotuj zakres roboczy i maksymalny, rodzaj medium, temperatury, oznaczenie przyłącza oraz zdjęcie miejsca montażu. Jeśli wymieniasz przyrząd, dodaj czytelne zdjęcie całej tarczy i kod starego modelu. Te dane można przekazać przez kontakt z Pneumatig, zamiast dobierać zamiennik wyłącznie po wyglądzie.