Konwertery katalityczne BEKOKAT ICC do sprężonego powietrza

Konwertery BEKOKAT ICC służą do ograniczania oleju i innych węglowodorów w sprężonym powietrzu przez ich katalityczne utlenianie. W aktualnej ofercie Pneumatig znajduje się sześć wielkości serii ICC, od ICC-060 do ICC-1200. Wybór nie powinien jednak wynikać z samego numeru modelu: trzeba odnieść wymagany przepływ do warunków podanych przez producenta, a następnie sprawdzić ciśnienie robocze, jakość powietrza na wlocie, spadek ciśnienia, zasilanie i sposób włączenia urządzenia do instalacji.

BEKOKAT może pracować jako element centralnego uzdatniania za sprężarką albo lokalnie, przed odbiornikiem wymagającym bardzo niskiej zawartości oleju. Takie rozwiązanie pozwala wykorzystać sprężarkę olejową w instalacji z wydzielonym obszarem powietrza o zaostrzonej klasie olejowej. Konwerter nie jest jednak kompletną stacją uzdatniania: nie nadaje samodzielnie wymaganej klasy dla wilgoci i cząstek.

Jak działa katalityczne usuwanie oleju i węglowodorów?

W reaktorze BEKOKAT złoże katalityczne pracuje w podwyższonej temperaturze. Węglowodory niesione ze sprężonym powietrzem w fazie gazowej i aerozolowej są utleniane do dwutlenku węgla i wody. Jest to inny mechanizm niż adsorpcja na węglu aktywnym albo mechaniczne zatrzymywanie kropli: zanieczyszczenie ulega reakcji chemicznej na powierzchni katalizatora, zamiast jedynie pozostać w medium filtracyjnym.

Źródłem węglowodorów może być olej przenoszony ze sprężarki smarowanej, powietrze zasysane z otoczenia oraz zanieczyszczona instalacja. Z tego powodu sam sposób smarowania sprężarki nie opisuje jeszcze jakości w punkcie użycia. O wyniku decyduje cały tor od wlotu sprężarki do odbiornika, w tym stan przewodów, zaworów, filtrów i punktów poboru.

Klasa olejowa według ISO 8573-1 wymaga warunków odbioru

Producent opisuje BEKOKAT jako rozwiązanie osiągające klasę 1 dla oleju według ISO 8573-1 lub wynik bardziej rygorystyczny. Dla klasy 1 granica całkowitej zawartości oleju wynosi 0,01 mg/m³ i obejmuje fazę ciekłą, aerozol oraz parę. Nie wystarczy więc badać tylko kropli lub mgły olejowej, gdy wymaganie procesu dotyczy całkowitej zawartości oleju.

Określenie „bezolejowe” należy w projekcie przełożyć na konkretną wartość graniczną, punkt pomiaru, metodę badania i warunki pracy. Tak samo klasa 0 nie oznacza matematycznego zera: wymaga limitu uzgodnionego przez użytkownika lub dostawcę, bardziej rygorystycznego niż klasa 1. Wartość odbiorową dla wybranego wykonania trzeba potwierdzić w aktualnej dokumentacji i ofercie, a przy procesie krytycznym przewidzieć pomiar za konwerterem.

BEKOKAT nie zastępuje filtracji cząstek ani osuszania

ISO 8573-1 rozdziela klasy czystości dla cząstek, wody i oleju. Konwerter katalityczny odpowiada za węglowodory i olej, ale nie ustala ciśnieniowego punktu rosy oraz nie zastępuje stopni filtracji potrzebnych do uzyskania wymaganej liczby cząstek. Cały układ może więc obejmować separator cieczy, odpowiednie filtry sprężonego powietrza, konwerter oraz osuszacz sprężonego powietrza. Kolejność i dokładność stopni trzeba ustalić według dokumentacji wybranych urządzeń i oczekiwanej klasy w punkcie użycia.

Szczególnej kontroli wymaga woda w fazie ciekłej na wlocie. Jej oddzielenie, sprawny spust kondensatu i prawidłowe chłodzenie za sprężarką chronią dalsze elementy toru. Za konwerterem może być potrzebny filtr końcowy lub pomiar jakości, lecz jego typ i dokładność nie wynikają automatycznie z samej obecności BEKOKAT.

Czy konwerter zapewnia sterylne sprężone powietrze?

Materiały producenta opisują temperaturę procesu przekraczającą 150°C oraz badania, w których za konwerterem nie wykryto żywych bakterii w badanym strumieniu. Ten wynik potwierdza działanie urządzenia w określonych warunkach, ale nie jest automatycznym certyfikatem sterylności całej instalacji. Powietrze może zostać ponownie zanieczyszczone w rurociągu, zbiorniku, zaworach lub punkcie poboru.

W procesach spożywczych, farmaceutycznych i medycznych trzeba osobno określić dopuszczalny poziom zanieczyszczeń mikrobiologicznych, materiały instalacji, procedurę sanityzacji, miejsce poboru próbki i sposób walidacji. Zastosowanie BEKOKAT nie zastępuje oceny ryzyka procesu ani dopuszczeń wymaganych dla konkretnego wykonania.

Jak dobrać wielkość BEKOKAT ICC?

Oznaczenia 060, 120, 180, 360, 720 i 1200 odpowiadają wielkościom przepływu w tabeli producenta, ale nie są gotowym wynikiem doboru. Dane katalogowe odnoszą się do określonych warunków odniesienia, a zmiana ciśnienia roboczego wpływa na wydajność urządzenia. Przed wskazaniem modelu należy zebrać:

• maksymalny i typowy przepływ sprężonego powietrza wraz z warunkami, do których został przeliczony, oraz rezerwę na wzrost zużycia;
• minimalne, nominalne i maksymalne ciśnienie w punkcie montażu, dopuszczalny spadek ciśnienia oraz charakter zmian obciążenia;
• temperaturę powietrza na wlocie, temperaturę otoczenia, sposób oddzielenia ciekłego kondensatu i rzeczywiste obciążenie węglowodorami;
• wymaganą klasę olejową w punkcie użycia, granicę odbiorową, metodę pomiaru i potrzebę ciągłego monitorowania;
• dostępne zasilanie, moc zainstalowaną i średni pobór energii dla dokładnego modelu, bez przenoszenia danych między wielkościami;
• miejsce montażu, dostęp serwisowy, wymagany czas pracy, potrzebę obejścia lub redundancji oraz zabezpieczenie odbiorników przy alarmie.

W instalacji o zmiennym poborze trzeba sprawdzić nie tylko przepływ szczytowy, ale również dopuszczalny zakres obciążenia częściowego. Jeżeli tylko wybrana gałąź wymaga zaostrzonej klasy olejowej, montaż lokalny może ograniczyć wielkość urządzenia. Gdy wymaganie dotyczy całego zakładu, trzeba policzyć łączny przepływ i uwzględnić scenariusze serwisowe.

Montaż, monitoring i odbiór jakości

Przy pracy zmianowej uwzględnij nagrzewanie po uruchomieniu i sposób przechodzenia w stan gotowości. Moc zainstalowana oraz średni pobór energii podczas ustalonej pracy nie są tym samym: w BEKOKAT odzysk ciepła ogranicza energię potrzebną do podtrzymania procesu, natomiast rozruch wymaga nagrzania reaktora. Czas osiągnięcia gotowości i warunki dopuszczenia powietrza do odbiorników sprawdź dla wybranego wykonania. Jeżeli produkcja nie może czekać na rozruch lub serwis, projekt powinien zapewniać ciągłość dostawy powietrza o wymaganej jakości.

Projekt powinien wskazywać punkt pomiarowy za urządzeniem oraz reakcję instalacji na alarm lub zanik zasilania. Sam odczyt temperatury reaktora nie zastępuje pomiaru oleju, jeśli proces wymaga udokumentowania jakości. Warto też ustalić, czy dane mają być rejestrowane, jak często wykonywać kontrolę laboratoryjną i w którym miejscu wynik jest miarodajny dla odbiornika.

Do zapytania do Pneumatig podaj przepływ z warunkami odniesienia, zakres ciśnień i temperatur, typ sprężarki, obecne stopnie separacji, filtracji i osuszania, wymaganą klasę ISO 8573-1 oraz sposób kontaktu powietrza z produktem. Na tej podstawie można dobrać dokładne wykonanie BEKOKAT ICC i wskazać elementy, które muszą pozostać częścią kompletnego toru uzdatniania.